ALES NEDİR? ALES PUANI NERELERDE KULLANILIR?

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı), lisansüstü (yüksek lisans) eğitime başvuracak kişilerin ve akademik personel kadrolarına (araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, okutman, uzman çevirici gibi) atanmak isteyen adayların girmesi gereken bir sınavdır. Doktora başvuruları için de ALES’e girilmesi gerekir.

Mecburi hizmet yükümlülüğü için yurtdışındaki üniversitelere lisansüstü eğitime gönderilecek adayları seçerken de ALES puanı şartı aranmaktadır.

Yükseköğretim kurumlarında öğretim görevlisi, okutman, araştırma görevlisi, uzman, çevirici ve eğitim öğretim planlamacısı kadrolarına atanabilmek için, alanındaki puan türünde yüz üzerinden yetmiş puan alan adaylar başarılı sayılırlar.

İyi bir ALES puanına sahip olmak yüksek lisans başvurularında adaylara büyük bir avantaj sağlar çünkü üniversitelerin tezli yüksek lisans başvurularında ALES sonucu en az %50’lik bir paya sahiptir. Lisansüstü eğitim programlarına seçme ve yerleştirme işlemleri için tüm üniversite kurumları ALES puanlarını kullanırlar ancak bazı üniversiteler lisansüstü eğitim programlarına seçecekleri öğrencileri yalnızca ALES puanına göre belirlerken, bazı üniversiteler ise diploma notlarının, mülakat sonuçlarının da dahil edildiği bir puanlama sistemi oluştururlar. ALES puanı ile doktora programları ya da sanatta yeterlik programlarına başvuracak adaylar için ise alt sınır 80 puandır.

KİMLER ALES’E GİREBİLİR?

Bir lisans programında eğitim gören, bir lisans programından mezun olmuş herkes Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı’na girebilir. Denklik belgesine sahip olmak şartıyla, yurt dışında lisans eğitimi görmüş kişiler de sınava başvurabilirler. Tezli yüksek lisans başvuruları için ALES önemli bir kriterdir.

ALES için bir sınırlama söz konusu olmayıp adaylar dilediği kadar sınava girebilir. Bir yere başvuru yapıldığında adayların geçerlilik süresi bulunan en yüksek ALES puanı kullanılır.

YÖK ALES’TE KÖKLÜ DEĞİŞİKLİĞE GİDİYOR: ALES DAHA YALIN VE İŞLEVSEL HALE GETİRİLİYOR

Mevcut Durum

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitime Giriş Sınavı (ALES), ilk defa 1997 yılında Lisansüstü Eğitime Giriş Sınavı (LES) adıyla yapılmaya başlanmış olup 10 yıl sonra Yükseköğretim Kurulu’nun 2 Şubat 2007 tarihli toplantısında, yükseköğretim kurumlarında öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadrolarına atanmak için yapılması gereken sınav ile birleştirilerek sınavın adının Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitime Giriş Sınavı (ALES) olmasına karar verilmiş ve

ondan sonra da bu adla yapılmaya başlanmıştır. ALES içeriğine benzer GRE ve GMAT gibi yurt dışı testler de bulunmaktadır. ALES, daha çok genel GRE testine benzerlik göstermektedir.

Mevcut ALES` te adaylara Sayısal ve Sözel olmak üzere iki başlık altında bir test uygulanmaktadır. Her bölüm, tek kitapçık halinde adaylara verilmekte olup toplam 100 soru için 150 dakika (2,5 saat) cevaplama süresi verilmektedir. Sınavda uygulanan testin sayısal ve sözel bölümünde 50`şer sorudan oluşan iki test yer almaktadır. Adaylar, istedikleri takdirde bütün testleri cevaplayabilmektedir. Her bir testteki sorular, belirli yükseköğretim programlarında kazanılan yeterlikleri ve bilgileri ölçmeye yönelik olmayıp sayısal ve sözel alanlarda genel yeterlikleri ölçmeye yöneliktir. Test soruları, farklı alanlardan gelen yükseköğretim mezunlarının cevaplayabilecekleri nitelikte olmaktadır.

ALES’İN GEÇERLİLİK SÜRESİ

Özellikle yüksek lisans eğitimi yapan öğrenciler, sınavlarının geçerlilik süresinin sona ermesi halinde daha sonra doktora programlarına başvurabilmek için zamanlarını akademik çalışmalarından daha çok ALES’ e tekrar hazırlanmak için geçirmektedirler. Bu da akademik verimliliği olumsuz yönde etkilemektedir. Bu sebeplerden ALES’ in daha çok referans alındığı GRE’ deki geçerlilik süresi 5 yıl olup benzer geçerlilik süresinin ALES için de olması talep edilmekteydi.

2017 Sonbahar döneminden itibaren ALES puanlarının geçerlilik süresi beş yıla çıkarılmıştır.

ALES’ TE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELER

1- ALES’ te test sayılarında azaltmaya gidilmiştir. Dört test/bölüm sayısı ikiye indirilmiş olup yeni ALES, Sözel ve Sayısal olmak üzere iki bölümden ve testten oluşacaktır. Sözel-I ve Sözel-II ile Sayısal-I ve Sayısal-II testleri ayrımı ortadan kaldırılmıştır.

2- Yeni ALES' te belirlenen testlerin içeriğine ilişkin de yeni düzenlemeler yapılmıştır. 

ALES Sözel Testi;

sözcükte,

cümlede ve parçada anlam;

cümle ve metni tamamlama;

kesin yargıya ulaşma, düşünce akışını bozan ifadeyi bulma ve parçada anlam bütünlüğü sağlama gibi başlıklar altıda yer alan soru alanlarından oluşacaktır.

Burada adaylardan temel dilbilgisi becerilerinin yanı sıra daha çok sözel akıl yürütme becerilerini ölçmek amaçlanmıştır.

ALES Sayısal Testi;

temel matematiksel işlemler,

matematiksel ilişkilerden yararlanma;

tekli, ikili ve üçlü problemler ve geometri gibi başlıklar altında yer alan soru alanlarını içerecektir. Burada adayların sıralama, çözümleme, analiz etme, yorumlama ve mantıksal akıl yürütme gibi daha çok ileri düşünme becerilerinin ölçülmesi amaçlanmıştır.

3- Yeni ALES’ te

Sınav, 160 soru ve 180 dakikadan (3 saat) oluşmakta iken yeni düzenleme ile 50’şer sorudan oluşan sözel ve sayısal iki ayrı testten meydana gelecektir. Toplamda 100 sorudan oluşan sınavın süresi, 150 dakika (2,5 saat) olarak belirlenmiştir. Bu düzenlemenin sınav stresinin azaltılmasına da katkı sağlayacağı beklenmektedir.

2023 ALES Ne Zaman?

ÖSYM’nin güncel sınav takvimine göre,

 2023-ALES/1 16 Nisan 2023 tarihinde,

2023-ALES/2 20 Ağustos 2023 tarihinde,

2023-ALES/3 19 Kasım 2023 tarihinde uygulanacaktır.

ALES puanı sonuçlar açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir.

SINAV DEĞERLENDİRMESİ

Her test için sınavı geçerli tüm adayların ham puanlarının ortalaması ve standart sapması ayrı ayrı hesaplanarak adayların ham puanları, ortalaması 50, standart sapması 10 olan standart puanlara dönüştürülecektir. Böylece her aday için Sayısal ve Sözel 21 Standart Puanlar (SP) hesaplanacaktır. Bu standart puanlar kullanılarak her aday için sayısal ağırlıklı, sözel ağırlıklı ve eşit ağırlıklı olmak üzere 3 ağırlıklı puan (AP) hesaplanacaktır.